ANONYMUS – gevelkraan

Aan de gevel van Tuinstraat 167 is een grote gele kraan gemonteerd. Of er ook water uit komt weet ik niet. De planten onder de kraan doen het in ieder geval goed.

ALBERT ZWEEP – De Vaste Klant

Het bronzen beeld van een man met kat is hier voor het café ‘Festina Lente’ in 1997 terecht gekomen omdat de beeldhouwer Albert Zweep, een vaste klant van het café (toen nog ‘Café De Looier’), zijn drankrekening niet kon betalen. De bierbrouwer betaalde de bronsgieterij en daarmee werd de zaak geregeld.

ANONYMUS – De Accordeonist

Aan de gevel van de Anjeliersstraat 175 is een bijzondere gevelsteen te zien. Een accordeonist met hoed en in verband met het mooie weer ook met zonnebril. Dit beeld is één van de vele anonieme werken van de maker van onder andere het Zagertje in het Leidsebosje en de Man met de vioolkist in het 2de Marnixplantsoen. Bij de gemeente bekend wie de maker is van deze werken. Het blijkt een medicus te zijn die in zijn vrije tijd beeldhouwer is. De gemeente heeft de werken in bezit gekregen op voorwaarde dat de identiteit van de kunstenaar(s) niet wordt prijs gegeven.  

ANONYMUS - Klimmannetjes

In de Anjeliersstraat klimmen op verschillende plekken ijzeren mannetjes tegen de gevel of hangen aan een straatlantaarn. Deze figuurtjes van een anonieme kunstenaar zijn door de gemeente geplaatst in 1998.

V.W.KENZE – De Lezende Kip

Aan de gevel van de Anjeliersstraat 40 is in 1992 een gevelsteen geplaatst met een voorstelling van een kip die een boek leest. Het zou een verwijzing zijn naar het beroep van de eigenaar/bewoner van het pand. Het is ontworpen en uitgevoerd door V.W.Kenze.

bron: Vereniging Vrienden van Amsterdamse Gevelstenen 

ANONYMUS - Draaiorgelbeelden

 

In de Anjeliersstraat 82 was vroeger een opslagruimte voor draaiorgels. Inmiddels is hier een nieuw woonhuis gebouwd. Ter ere van de vroegere functie van deze locatie zijn er drie beelden op de gevel geplaatst, vergelijkbaar met de beelden die op draaiorgels te vinden zijn.

PARRA – Ik speel in de stad

Woningcorporatie Ymere vroeg in 2011 aan ontwerper Piet Parra (Piet Jansen) om, in samenwerking met kinderen van de Theo Thijssenschool, een kunstproject in de Tuinstraat te realiseren. In mei 2011 organiseerde de school voor al haar groepen een gedichtenfestival. De laatste opdracht die de kinderen kregen, was van ontwerper Parra: schrijf een gedicht of tekst van ten minste één regel over: Spelen in de stad. Parra wilde zich laten inspireren door de dichtregels van de kinderen. Er was één regel uit een gedicht wat heel goed samenvatte hoe kinderen in de stad spelen. Dat was het gedicht van Lisa van der Schouw 

EZECHIEL JACOB HOEK - Oorlogsgedenkteken omgekomen Jordaanbewoners

Dit Oorlogsgedenkteken voor omgekomen Jordaanbewoners,  in de gevel van de Noorderkerk is gemaakt door Ezechiel Jacob Hoek. Het gedenkteken beeldt de bezetting, de tijd, de waakzaamheid, het voedselgebrek en de hernieuwde levensvreugd uit. Daaronder de tekst: 

"Blijf altijd waakzaam mensenkind 

voor brood en levensvreugd! 

De vrijheid zij u welgezind, 

geen dwang maar vree en deugd." 

Het 'Gedenkteken voor de Jordaanbewoners' in Amsterdam is opgericht ter nagedachtenis aan alle buurtbewoners die tijdens de bezettingsjaren een bijdrage aan het verzet hebben geleverd en aan de buurtbewoners die door oorlogshandelingen om het leven zijn gekomen.

Het gedenkteken is onthuld op 3 mei 1950 door de weduwe van de communistische verzetsstrijder Nelis Marinus. Na de onthulling hield mevrouw Beta de Vries een toespraak. Zij zei dat 'het de Jordaanbevolking en de Eilandbewoners waren die joodse stadsgenoten te hulp kwamen. Hier woonden de mensen die reeds praktisch getoond hadden tot strijd tegen de bezetter bereid en in staat te zijn. Van hieruit stroomde de kracht van het werkende volk dat niet voor het brute geweld wilde bukken, dat zich niet wilde en niet kon verzoenen met oorlog en onderdrukking en dat bereid was in de strijd voor vrede en recht alles te geven'.

bron: Nationaal comité 4 en 5 mei

HANS BAYENS – Theo Thijssen

Op de hoek van de Lindengracht en de Brouwersgracht staat een hartverwarmend beeld van schoolmeester Theo Thijssen met naast hem in het bankje het schoolkind. Naast schoolmeester was Thijssen ook schrijver en, namens de SDAP, ook lid van de Tweede Kamer en Gemeenteraadslid. Dit bronzen beeld is gemaakt door HansBayens in 1979. Bayens heeft meer beelden gemaakt van literaire figuren, zoals “Multatuli” op het Singel en “Hommage aan Nescio” in het Oosterpark.

FRED CARASSO – Theo Thijssen

In de Anjeliersstraat 157 staat de Theo Thijssenschool, genoemd naar de beroemde onderwijzer en schrijver. Boven de ingang hangt een fraai reliëf van Theo Thijssen, gemaakt door Fred Carasso in 1947. Naast Thijssen’s beeltenis en symbolische voorstellingen van opgroeien in vrijheid en bescherming, is ook zijn uitspraak “het natuurlijk vermogen van de mens is lief te hebben” weergegeven.

HANS BAYENS – Onze Amsterdamse Tenore Napolitano

Beroemde Jordaanzangers waren Johnny Jordaan, Tante Leen en Willy Alberti. Veel Amsterdamse liedjes gaan over de Jordaan en ook de Westertoren komt er vaak in voor. Alberti’s echte naam was Carel Verbrugge. Maar hij koos een Italiaanse artiestennaam, omdat hij als een echte Jordaanzanger veel van Italiaanse opera hield. Aan de Prinsengracht aan de gevel van de Westerkerktoren bevind zich een plaquette van Hans Bayens met de afbeelding van “Onze Amsterdamse Tenore Napolitana”. Ter herinnering aan Willy Alberti werd deze steen op 22 mei 1986 door zijn vrouw Tony en dochter Willeke onthuld. 

ROB CERNEÜS / KEES VERKADE / DOMINIC GRANT – Manke Nelis / Johnny Jordaan / Johnny Meijer / Tante Leen / Duo Jan & Mien

                                                                         Tante Leen                                Johnny Jordaan


               
                      Manke Nelis                              Duo Mien & Jan                      Johnny Meijer

Naar aanleiding van de column ‘DAG’ van Frits Abrahams gisteren in NRC Handelsblad (zie tekst column hieronder) ben ik vandaag naar de Elandsgracht gegaan om dit fraaie gezelschap op de foto te zetten.  Manke Nelis (Cornelis Pieters) uit 2003 en Johnny Meijer uit 1996 zijn gemaakt door Rob Cerneüs. Johnny Jordaan (J.H. van Musscher) uit 1990 en Tante Leen (Helena Kok-Polder) uit 1994 zijn van de hand van Kees Verkade. Het beeld van het Duo Jan & Mien (Mien en ‘Bolle Jan’ Froger) uit 2010 is gemaakt door Dominic Grant.

Een standbeeld erbij in de Jordaan

Toevallig kwam ik tot de ontdekking dat buiten mijn medeweten een standbeeld is bijgeplaatst op de Elandsgracht in de Jordaan. Het is geen wereldnieuws, dat geef ik toe, maar het is toch ook weer niet van elk belang ontbloot.

Het schijnt eind vorig jaar gebeurd te zijn. De Amsterdamse volkszanger René Froger werd toen 50 jaar en gaf zichzelf als verjaardagscadeau een beeld van zijn ouders, het volkszangersduo Mien en ‘Bolle Jan’ Froger. Ze zijn zingend vereeuwigd, Jan met accordeon en bril en Mien met microfoon en stenen permanentje op het hoofd. Zo zongen ze altijd in hun café Bolle Jan.

Het moet ontroerend zijn om je ouders zo te kunnen gedenken, en ik gun het René Froger dan ook van harte, maar je vraagt je toch af hoe volgende generaties, die minder bekend zijn met het repertoire van het duo Jan & Mien (o.a. de singles Tranen voor Schiphol en Zuiderwind die net niet de hitparade haalden), naar zulke beelden in de publieke ruimte staan te kijken.

Ik liep er onlangs met mijn vrouw omheen en had toen al moeite om een en ander uit te leggen. Mien en Jan zijn namelijk toegevoegd aan een beeldengroep die daar, op het Johnny Jordaanplein aan de Elandsgracht, al veel langer stond. Ik stel u even voor, met de vermeldingen op de beelden: Johnny Meyer, ‘virtuoos accordeonist’ (1912 - 1992), Manke Nelis, ‘zanger’ (1919 - 1993), inclusief gehalveerd been, tante Leen (1912 - 1992), met parelketting en hetzelfde stenen permanentje als Mien Froger, en Johnny Jordaan zelf (1924 - 1989), ‘onvergetelijk Amsterdams zanger’.

„Is dat nou Willy Alberti?” vroeg mijn vrouw, wijzend op Johnny Jordaan.

Ik kromp in elkaar. „Je weet toch nog wel hoe Willy Alberti eruitzag? Dit is Johnny Jordaan!”

Ze sloeg een hand voor de mond – een beetje schaamte, dat mocht wel. Maar haar verbale reactie maakte het alleen maar erger. „Ik dacht dat Willy Alberti Johnny Jordaan was.”

Ik keek angstig opzij. „Laat hier niemand dat horen.”

„Je kunt toch niet overal verstand van hebben?”

„Nee”, zuchtte ik, „maar dit is wel weer een bewijs van de zo langzamerhand spreekwoordelijke kloof tussen een gemiddeld PvdA-lid en het gewone volk.”

Ik wees op een grote foto die op een lelijk beschilderd huisje achter de beeldengroep was geplaatst. Daarop waren voornoemde artiesten ook te zien, mét Willy Alberti.

„Waarom staat er dan geen beeld van Willy Alberti?” vroeg mijn vrouw.

Hoewel ik het niet wilde toegeven, was het een verdienstelijke vraag, waarop ik het antwoord helaas schuldig moest blijven. „Misschien komt dat nog…”, mompelde ik. Per slot van rekening was Willy als Carel Verbrugge in de Jordaan geboren en was Johnny Jordaan een neef van hem geweest. Ja, ik ken mijn Jordaanklassieken, mede dankzij Google, wél.

Als er een beeld van Willy Alberti bijkwam, mijmerde ik, zou te zijner tijd ook zijn dochter Willeke toegevoegd kunnen worden. Zo zou je hier over een eeuw een stenen menigte van volkszangers hebben staan, van wie niemand meer enig idee had wie het geweest waren.

Intussen hadden we gezelschap gekregen van een groepje oude dames die tussen de beelden met elkaar een dansje waagden, terwijl ze gierend van de lach Bij ons in de Jordaan zongen. „Neem daar een voorbeeld aan”, zei ik tegen mijn vrouw.