FRANS WERNER - Lepelaar

Vandaag maakte ik een wandeling door de 'Vogelbuurt' in Noord. Op de Adelaarsweg hoek Eendenstraat stond ik voor de kikker-etende lepelaar van Frans Werner. Op deze blog zag ik dat ik op de dag af vier jaar geleden ook hier was (zie: Frans Werner - Lepelaars, kikkers en eenden)

FRANS WERNER – Man en Vrouw bij Vuur

De man is boven het vuur een kip aan het braden, terwijl de vrouw zich warmt aan het vuur. Dit huiselijk tafereel is te zien op twee gevelstenen aan het President Kennedyplantsoen tussen de Moerdijkstraat en de Griftstraat. De kalkstenen reliëfs zijn in 1935 gemaakt door Frans Werner voor de woningbouwvereniging ‘Eigen Haard’.

FRANS WERNER en/of JAN SCHULTSZ – twee gevelstenen

‘Na ingespannen pogen’ en ‘In moeilijke jaren tot stand gebracht’ is te lezen op de twee gevelstenen aan het wooncomplex aan het Olympiaplein. Deze moeilijke jaren betroffen 1933 t/m 1935. De gevelstenen zijn gemaakt door, of Frans Werner, dan wel Jan Schultsz. Ook is het niet uitgesloten dat beide beeldhouwers elk een reliëf gemaakt hebben.

FRANS WERNER (toegeschreven aan) – Vruchtbaarheid

 

Bovenaan de gevelwand in de Smaragdstraat 148 zit een beeldhouwwerk welke wordt toegeschreven aan Frans Werner.  Deze gevelversiering uit 1929 beeldt de vruchtbaarheid uit.

FRANS WERNER – Lepelaars, kikkers en eenden

Aan het pand Adelaarsweg 105 bevinden zich enkele gevelstenen gemaakt door de beeldhouwer Frans Werner. Deze kunstwerkjes verbeelden, hoe kan het ook anders in de ‘Vogelbuurt’, vogels. We zien twee lepelaars die kikkers verorberen, de steen in het midden laat twee ondefinieerbare vogels zien. Aan de daklijst in de Eendenstraat zit nog een steen, met uiteraard eenden.

FRANS WERNER - Man met koeien/ Man met paard en wagen

In de gevel van De Koningsvrouwen aan de Willem de Zwijgerlaan zijn twee stenen gemetseld die verwijzen naar het voormalige landelijke karakter van de wijk. Waar nu de Willem de Zwijgerlaan ligt, was vroeger het Slatuinenpad. Slatuinen waren groentetuinen waarvan de oogst veelal via de markthallen aan de Jan van Galenstraat werd verkocht. Op de stenen staan een man met twee koeien en een man met een paard en wagen. De koeien zorgden voor melk, boter en kaas en uiteindelijk ook voor vlees. Die producten werden met paard en wagen naar de stad vervoerd. De beide gevelstenen zijn gemaakt door de Amsterdamse beeldhouwer Frans Werner. De gevelstenen zijn niet direct bij oplevering geplaatst maar vermoedelijk ergens in de jaren veertig.

bron: Eigen Haard, Koningsvrouwen van Landlust, Nieuwsbrief 15 – juni 2012

FRANS WERNER – Wapen van Amsterdam

In de Uiterwaardenstraat tussen de nummers 243 en 245 is bij de bouw in 1933 een gevelsteen geplaatst van Frans Werner. We zien het wapen van Amsterdam, geflankeerd door twee leeuwen. Onder het wapen staat de tekst “VER.BOUWMY.T.V.V.EIGEN WONINGEN”. Deze woningbouwvereniging realiseerde tussen de President Kennedylaan, Dintelstraat, Uiterwaardenstraat en Maasstraat dit huizenblok, naar een ontwerp van Piet Kramer. Zie ook mijn blogpagina van 23 juli 1012 (klik HIER).

FRANS WERNER–FRITS SIEGER–KEES SMOUT–RAM KATZIR - Marathonweg

Frans Werner:  Overvloed en Oogst

 Frits Sieger: Alles voor de Jeugd

Kees Smout: Marathonlopers

Ram Katzir: Marathonman en Monument voor de onbekende verliezer

De straatwanden van de Marathonweg zijn begin jaren dertig gebouwd. De crisisjaren waren aangebroken. Vandaar de schrale en zuinige architectuur. Beeldhouwwerk is slechts te vinden aan drie van de vier onderdoorgangen. Aan de vierde poort werd het geplande beeldhouwwerk nooit uitgevoerd. Van Frans Werner zien we Vrouw onder appelboom (Oogst) en Vrouw met hoorn des overvloeds en bloemen (Overvloed); van Frits Sieger: Alles voor de jeugd (Meisje en Jongen); en van Kees Smout: Marathonlopers. Tussen 2004 en 2006 zijn deze reliëfs gerestaureerd. Drie werken (Oogst en Overvloed van Werner en het meisje van Sieger) waren echter in dermate slechte staat dat besloten werd om replica’s te plaatsen. Aan de vierde poort, waar tot voor 2006 slechts een natuurstenen blok te zien was, verscheen een nieuw kunstwerk. Beeldhouwer Ram Katzir hakte Marathonman en Monument voor de onbekende verliezer.

bron: Kunst aan de straat, red. Joost de Wal, 2009

FRANS WERNER – Maja (De Vruchtbare Aarde)

Op de Apollolaan bij de Stadionweg staat het beeld  Maja (De Vruchtbare Aarde)  uit 1930 van Frans Werner. Onze kalendermaanden zijn afgeleid van de oud Romeinse kalender. In verbasterde vormen vinden we soms de namen Goden en keizers nog terug in hun namen. De maand mei (Majus) draagt de naam van de Godin Maja, de beschermster van alles wat groeit en bloeit en van de vruchtbaarheid. 

MUZENPLEIN – Diverse beeldhouwers: Kinderbeelden

                                                                                      Jan Trapman - Kind met bizonkop

                                                               Marinus Vreugde -                   Hubert van Lith -
                                                                               Kind met golvend haar             Meisje met bal

                                                                          Loes Beijerman -                     Frits van Hall - 
                                                                          Meisje met kat op schouder      Meisje met beer en vogel

                                                                           Willem IJzerdraat -                    Frans Werner - 
                                                                           Meisje met poppen                    Meisje met lam

                                                                            Theo Vos -                               Jaap Kaas -
                                                                            Meisje met schelp                     Meisje met hond


In vervolg op gisteren komen we vandaag bij het Muzenplein, het verbindingsplein tussen de Churchillaan en de Apollolaan. Op het terras aan het water zijn negen beelden geplaatst  van negen verschillende beeldhouwers. Misschien vond de afdeling Kunstzaken van de gemeente begin jaren dertig van de vorige eeuw dat er wel erg veel beeldhouwopdrachten aan Hildo Krop werden verstrekt en om die reden een aantal andere beeldhouwers een opdracht gaf. Het zijn allemaal uitbeeldingen van kinderen met een beest en/of een stuk speelgoed. Ze zijn gemaakt door Marinus Vreugde, Hubert van Lith, Loes Beijerman, Frits van Hall, Willem IJzerdraat, Frans Werner, Theo Vos, Jaap Kaas en Jan Trapman. De beelden hebben, met uitzondering van de hoekbeelden, allen dezelfde vorm en maat, zodat er ondanks het feit dat er zoveel verschillende kunstenaars aan hebben meegewerkt er toch een eenheid is ontstaan.

FRANS WERNER – Brandweerman bestrijdt vuurspuwende draak

In 1986 had ik een boekje gemaakt over de ‘Amsterdamse School Bruggen’. Ook waren daarin drie wandelingen opgenomen. Bij de eerste wandeling komen we langs de brug over de Singelgracht bij de Rozengracht/De Clercqstraat. Op deze brug staat het beeld Brandweerman bestrijdt vuurspuwende draak. Ik schreef: “… Recht door de Rozengracht af langs de brandweerkazerne. Naast het Brandweermuseum zien we aan brug 167, een beetje weggedrukt achter een elektriciteitskast, een beeldhouwwerk toegeschreven aan Krop. De voorstelling is duidelijk; een brandweerman bestrijdt de vuurdraak.” Ik kwam er echter al snel achter dat het hoogst waarschijnlijk geen werk van Krop kon zijn. Dit is niet zijn stijl en bovendien komt het niet in de ‘oeuvre-catalogus Hildo Krop’ voor. Ik ging op zoek naar de naam van de maker van het beeld, maar de sporen liepen al snel dood. Ik liet het maar verder zo. Totdat ik met dit blog begon. Ik kwam weer dat beeld tegen en ik moest weten wie de maker ervan was. Ik informeerde links en rechts, doch zonder resultaat. Gisteren ben ik naar het stadsarchief  ‘De Bazel’ geweest om het goed uit te zoeken. Na tweeënhalf uur zoeken in allerlei registers, boeken, mappen, etc. had ik twee keer een foto gescoord van het beeld, echter zonder naam van de maker. Bij de uitgang liep ik nog even het boekenwinkeltje in waar honderden boeken over Amsterdam liggen. Ik sloeg het boek ‘Bruggen in Amsterdam’ van Frank F. Smit open en op pagina 210 stond een heel verhaal over brug 167, met een foto van het beeld. In de tekst stond: “… Op uitnodiging van Kramer (de ontwerper van de brug – red.) hakte de beeldhouwer Frans Werner in 1932 een brandweerman, die de vuurspuwende draak bestrijdt in de gemetselde balustrade naast een brandweerpost.”

De brandweerkazerne is inmiddels verplaatst naar de Marnixstraat op de plek waar vroeger het gebouw van NINT stond. Ook het Brandweermuseum dat was gevestigd in de oude brandweerpost,  is vertrokken. Het mooie gebouwtje staat er nog wel, maar het is erg vervallen en schreeuwt om herstel.

De beeldhouwer Frans Werner (1879-1955) zullen we in dit blog nog wel vaker tegenkomen. Hij is bijvoorbeeld de maker van één van de meisjesbeelden aan het terras bij het Muzenplein.