SHINKICHI TAJIRI – Wachter 1

In Parijs maakt Shinkichi Tajiri zijn eerste serie krijgers. Tajiri: “Al mijn krijgers zijn pogingen om angsten te bezweren, demonen te verdrijven of nachtmerries te verwerken, Van het 442nd Regimental Combat Team, waarvan ik deel uitmaakte, overleefde maar een deel de oorlog. Vele getalenteerde jonge mensen sneuvelden, soms direct naast me, op het slagveld. Dat maakte een onuitwisbare indruk. Met mijn beeldhouwkunst probeer ik vorm te geven aan de psychologische littekens die al die indringende ervaringen hebben achtergelaten.” Bij Wachter 1 valt op dat het lijf deels wordt gesuggereerd. De toeschouwer ziet fragmenten van voeten, benen, armen, romp, torso en hoofd. In wezen is de Wachter een zorgvuldig uitgekiende stapeling van elkaar steeds overlappende platen en vlakken, met sterk gevarieerde hoekige, puntige, scherpe vormen. Het beeld Wachter 1 aan de Apollolaan maakte deel uit van de eerste Internationale Sculptuurroute ARTZUID, welke van 16 augustus t/m 29 oktober 2009 gehouden werd aan de Apollolaan – Minervalaan.

bron: catalogus ARTZUID 2009

CEPHAS STAUTHAMER – Hollandia-Kattenburg monument

Het 'Hollandia-Kattenburgmonument' op het IJplein, is een driehoekige gedenkzuil van zwarte gepolijste natuursteen, met een reliëf van Cephas Stauthamer. Op 11 november 1942 stopten om half vijf in de middag voor de ingangen van Hollandia-Kattenburg een groot aantal wagens van de Grüne Polizei. Terwijl het gebouw werd omsingeld, arresteerde de bezetter alle joodse werknemers. Na de razzia in de fabriek werden ook de familieleden van de werknemers van huis gehaald. In totaal zijn 826 personen op transport gezet. Via het doorgangskamp Westerbork kwamen zij terecht in Duitse concentratiekampen. Dit transport staat ook bekend als het 'Hollandia-Kattenburg-transport'. Van de gedeporteerde werknemers keerden 359 niet terug. Hoeveel van de familieleden in de kampen zijn omgekomen is niet bekend. Na de Tweede Wereldoorlog werden in de hal van de fabriek drie gedenkplaten aangebracht, waarbij elk jaar een herdenking werd gehouden. Na de sloop van de fabriek in 1969 werden de gedenkplaten in de kelder van het Joods Historisch Museum opgeslagen. Hierdoor was een herdenking niet meer mogelijk. Enige oud-medewerkers van Hollandia-Kattenburg wilden de herinnering aan hun omgekomen collega's levend houden en verzochten het Stadsdeelbestuur om op de plaats waar de fabriek was gevestigd, een monument te plaatsen. Het gedenkteken staat op de plaats waar eens de uitgang van de fabriek was, waardoor de joodse medewerkers werden afgevoerd. Het monument is onthuld op 11 november 1985 door loco-burgemeester Jan Schaeffer en de heer Jacob de Boers.

bron: Nationaal Comité 4 en 5 mei

HILDO KROP – Handen van de schepper / Nieuw leven

In de uitbreiding van Amsterdam-Zuid, die vanaf 1917 volgens de hoofdlijnen van het plan Berlage tot uitvoering kwam, werd een waterweg tussen de Schinkel en de Amstel gegraven. Piet Kramer ontwierp over dit Amstelkanaal, dat bij de Boerenwetering splitst in het Zuider- en Noorder Amstelkanaal, zestien bruggen die tussen 1921 en 1955 zijn uitgevoerd. Hildo Krop heeft (met uitzondering van twee bruggen, nrs.401 en 403) voor alle stenen Kramerbruggen in het uitbreidingsplan Zuid beelden gemaakt. Over het Zuider Amstelkanaal bij de Beethovenstraat (brug 417) uit 1939-40 maakte Krop twee brugversieringen. Twee babies de elkaar omhelzen omgeven door een (kool)blad met de titel ‘Nieuw leven’ en een naakt mensenpaar gezeten tussen twee opgeheven handen: ‘De handen van de schepper’.

bron: Bruggen in Amsterdam, Frank V. Smit, 2010

HEPPE DE MOOR - Monument voor de Vrede

De oprichting van het Monument voor de Vrede van Heppe de Moor in 1986 was een initiatief van Stadsdeel Osdorp. Het toen relatief nieuwe stadsdeel wilde graag een vredesmonument, waar op 4 mei de doden herdacht konden worden. Kunstenaar Heppe de Moor omschreef zijn monument als 'een spiegeling van de samenleving zonder oorlog'.

bron: Nationaal Comité 4 en 5 mei

JAN MEEFOUT – gevelstenen

  

  

In de Hofwijckstraat, aan de zogenaamde ‘Piggelmeehuisjes’, zitten 24 gevelstenen waarvan zeker de helft door Jan Meefout zijn gemaakt. Deze huisjes uit 1948 staan op de nominatie om afgebroken te worden. Dit stuit echter op groot verzet van de bewoners. Ook de Bos en Lommerbuurt wil deze intieme hofjes behouden.

bron:  Jan Meefout, Monografieën van het Sculptuur Instituut, deel 4, 2010

KUNSTENAARSCOLLECTIEF PATCHWORK – Bruidsjurk

Patchwork was een kunstenaarscollectief van drie vrouwen. In 1994 maakten zij voor de Hofvijver in Den Haag een reeks verschillende drijvende bruidsjurken, getiteld ‘Very Important Persons’. Door gebruik te maken van was bleven de beelden drijven. Van deze bruidsjurken is er één aangekocht door stadsdeel Westerpark. Het beeld werd verduurzaamd, dat wil zeggen dat de was werd afgedekt met polyester. Sindsdien drijft het elk jaar in de vijver van het Westerpark van medio april tot eind oktober. Door de kwetsbare fysieke toestand van het beeld èn hoe het gesitueerd is (in het water) is het beeld zeer onderhoudsgevoelig. Elk jaar wordt het beeld grondig gereinigd en waar nodig reparaties verricht. In de winter wordt het opgeslagen.

bron: Kunstwacht Stadsdeel West

CEPHAS STAUTHAMER - Oorlogsmonument

Het monument bij het Weesperplein van Cephas Stauthamer is opgericht ter nagedachtenis aan de patiënten van verpleegtehuis 'De Joodsche Invalide' die op 1 maart 1943 door de bezetter zijn gedeporteerd. Op 27 februari 1943 waarschuwde de Joodse Raad dat verpleegtehuis 'De Joodsche Invalide' op 1 maart door de bezetter zou worden ontruimd. Hierop vluchtte een deel van het personeel. De volgende dag kwam er weer een waarschuwing. Die nacht maakten de overgebleven personeelsleden de vierhonderd bewoners klaar voor vertrek. Om half negen de volgende ochtend verschenen de Duitse overvalwagens. Alle bewoners en personeelsleden werden meegenomen. Het monument is onthuld in 1950.

bron: Nationaal Comité 4 en 5 mei